Zekr 0.6.0beta2 Released

Zekr 0.6.0beta2 is out. This version fixes a number of bugs with advanced search and introduces the following features (main features only):

• Fuzzy queries for advanced search
• HTML export for bookmark sets
• Adding some command line options: -index, -clean, -workspace
• Making task pane resizeable (optional)
• A new language pack: Pashto (thanks to Qudratullah)

God willing, the next release - 0.6.0 final - will be out but August 1.

Get it here.

Zekr Running on OLPC

Five months ago, I received an email from Babar Haq, a Pakistani Server Technologies Expert, from Open Source Resource Center (OSRC), Pakistan Software Export Board (PSEB) (G) Limited. He was trying to bundle Zekr in their customized OLPC (see this) machines.

We were finally able to run Zekr on an XO-1 machine (AKA OLPC, build 406), using gij, after months of trial-and-error in making native build of Zekr using GCJ, so that there would be no need to any JRE.

I couldn't eventually build a native version of Zekr, because GCJ (using -static-libgcj option) does not embed XML parser code even when explicitly newing gnu.xml.dom.DomDocumentBuilderFactory. See these topics about the issue on GCJ mailing list: libgcj_bc.so not embedded and Trying to embed gnu.xml.dom.DomDocumentBuilderFactory.

To make a long story short, now Zekr runs on XO-1, using a copy of necessary GCJ libraries and executables from Ubuntu 7.04 (Feisty). There is no need to have Mozilla, since OLPC readily includes XUL Runner. I've put here an image taken by Babar, from an XO-1 machine running Zekr 0.5.0 final on it.

From Wikipedia:

The XO-1, previously known as the $100 Laptop or Children's Machine, is a proposed inexpensive laptop computer intended to be distributed to children around the world, especially to those in developing countries, to provide them with access to knowledge and modern forms of education. The laptop is being developed by the One Laptop per Child (OLPC) trade association.

مدفن اين ناله غير از چاه نيست

عشق من، پاييز آمد مثل پار	باز هم ما بازمانديم از بهار
احتراق لاله را ديديم ما	گل دميد و خون نجوشيديم ما
بايد از فقدان گل، خون جوش بود	در فراق ياس مشکي‌پوش بود
ياس بوي مهرباني مي‌دهد	عطرِ دوران جواني مي‌دهد
ياس‌ها يادآور پروانه‌اند	ياس‌ها پيغمبران خانه‌اند
ياس ما را رو به پاکي مي‌برد	رو به عشقي اشتراکي مي‌برد
ياس در هر جا نويد آشتي است	ياس دامان سفيد آشتي است
در شبان ما که شد خورشيد؟ ياس	بر لبان ما که مي‌خنديد؟ ياس
ياس يک شب را گل ايوان ماست	ياس تنها يک سحر مهمان ماست
بعد روي صبح پرپر ميشود	راهي شب‌هاي ديگر مي‌شود
ياس مثل عطر پاک نيت است	ياس استنشاق معصوميت است
ياس را آيينه‌ها رو کرده‌اند	ياس را پيغمبران بو کرده‌اند
ياس بوي حوض کوثر مي‌دهد	عطرِ اخلاق پيمبر مي‌دهد
حضرت زهرا دلش از ياس بود	دانه‌هاي اشکش از الماس بود
داغ عطر ياس زهرا زيرِ ماه	مي‌چکانيد اشک حيدر را به چاه
عشق محزون علي ياس است و بس	چشم او يک چشمه الماس است و بس
اشک مي‌ريزد علي مانند رود	بر تن زهرا گل ياس کبود
گريه آري گريه چون ابر چمن	بر کبود ياس و سرخ نسترن
گريه کن حيدر که مقصد مشکل است	اين جدايي از محمد مشکل است
گريه کن زيرا که دخت آفتاب	بي‌خبر بايد بخوابد در تراب
اين دل ياس است و روح ياسمين	اين امانت را امين باش اي زمين
گريه کن زيرا که کوثر خشک شد	زمزم از اين ابر ابتر خشک شد
نيم شب دزدانه بايد در مغاک	ريخت بر روي گل خورشيد، خاک
ياس خوشبوي محمد داغ ديد	صد فدک زخم از گل اين باغ ديد
مدفن اين ناله غير از چاه نيست	جز تو کس از قبر او آگاه نيست

احمد عزيزي

مصاحبه‌ی همشهری با دکتر دینانی به مناسبت سالروز درگذشت فیض کاشانی

روزنامه‌ی همشهری به مناسبت سالروز درگذشت ملا محسن فیض کاشانی، مصاحبه‌ای با دکتر غلامحسین ابراهیم دینانی انجام داده است. در این مصاحبه، دکتر دینانی رویکرد اخباری و نوع اخباری‌گری ملا محسن را تشریح کرده.

قسمت‌هایی از این مصاحبه را در ادامه می‌آورم.

(س) نیز در همین باره گفته‌اند که ملامحسن فیض کاشانی، کتابی درباره «وحدت وجود» نوشت و برخی از علمای هم‌عصرش وی را تکفیر کردند.

(ج) همین طور است. ملاخلیل وی را تکفیر کرد ولی بعدها از این کار پشیمان شد. ظاهراً ملاخلیل خوابی دید و شبانه با حالت توبه به خانه فیض کاشانی آمد گفت: «یا محسنُ قد أتاك المسيء...». ای محسن اکنون گناهکار به نزد تو آمده است. بدین سبب بود که وی از تکفیر فیض کاشانی پشیمان شد.

(س) آیا فیض کاشانی برداشت خاصی از مفهوم وحدت وجود داشت؟

(ج) نه! من شخصاً برداشت خاصی از ملامحسن فیض کاشانی درباره مسئله وحدت وجود ندیده‌ام.

(س) ملامحسن فیض کاشانی از فقها و محدثان بزرگ عصر خود نیز بود. نگاه فلسفی و عرفانی ملامحسن طبعاً بر سامانه‌ی فقاهتی وی تأثیر خاصی می‌‌گذاشت. آیا همین مسئله نبود که منجر به تکفیر وی از سوی برخی از علمای عصر در باب مسائل اعتقادی و فقهی شد؟ مثلا برخی از مسائلی که باعث تکفیر وی شده بود عبارتند از: 1- عدم خلود کافران در دوزخ 2- عدم نجات اهل اجتهاد 3- حلال بودن غنا و موسیقی 4- عدم نجاست آبی که به چیز نجسی رسیده باشد. بر این پایه آیا می‌‌توان گفت که فیض کاشانی نسبت به علمای زمانه‌اش، آزاداندیش‌تر بود؟ و آیا این آزاداندیشی با مشرب فلسفی- عرفانی وی هماهنگ نیست؟

(ج) در این سؤال شما چندین پرسش نهفته است. نخست باید گفت که بی‌تردید، ملامحسن در فقه روش ممتازی داشته است. فیض یک اخباری تمام‌عیار است. البته برخی می‌‌خواهند در اخباری بودن وی شک کنند؛ اما من هیچ تردیدی در این مورد ندارم.

(س) آیا این اخباری بودن مشرب فقهی فیض، منافاتی با روش عقلی و فلسفی وی ندارد؟

(ج) ظاهراً این اشکال پیش می‌‌آید که چگونه می‌‌شود که فردی اخباری باشد و به فلسفه و عرفان هم علاقه‌مند باشد؟ واقع قضیه این است که اینها هیچ منافاتی با هم ندارند. علت این‌که این سئوال مطرح می‌‌شود، این است که بسیاری می‌‌اندیشند که اخباری بودن یعنی جمود داشتن. بله! برخی از اخباریون جمود فکری دارند و تنها به ظاهر آیات و روایات توجه دارند. تا جایی که عقل را حجت نمی‌دانند، مثل میرزا محمد اخباری، ملا امین استرآبادی و... اما اخباری بودن فیض قدری متفاوت است. اخباری بودن فیض به معنای جامع بودن وی است نه جمود وی. فیض ضمن این‌که اخباری است به حجیت عقل نیز قائل است. اهل استدلال و سخت (اهل) شهود و عرفان است. پس به چه معنا اخباری است؟ به این معنا که او برای علم اصول (فقه) هیچ اصالتی قائل نیست.

(س) آیا او علم اصول را فاقد مبانی دقیق عقلی می‌‌داند و به همین دلیل با آن مخالفت می‌‌ورزد؟

(ج) ملا محسن برای فلسفه و عرفان جایگاه خاصی قائل است. به این دلیل که فلسفه را برهان عقلی و عرفان را راه سلوک حق تعالی می‌‌داند؛ اما معتقد است که علم اصول فاقد مبنای مستحکمی است و این علم (اصول) چیزی است که از این طرف و آن طرف گردآوری شده و فاقد اصالت است. به نظر فیض، علم اصول، از آغاز وجود نداشت؛ چرا که از زمان شافعی پیدا شد و بعدها رشد کرد و فقها هم آن را منطق کار خود قرار دادند. بنابراین، فیض علم اصول را ساختگی می‌‌داند.

(س) اگر فیض کاشانی منطق فقه؛ یعنی علم اصول را معتبر نمی‌دانست، خود وی بر چه اساسی و با چه روشی به استنباط احکام می‌‌پرداخت؟

(ج) فیض معتقد است که خود آیات و روایات آن اندازه روشن هستند که نیاز به چنین علمی (اصول) نباشد. اگر هم زمانی در این حوزه نیاز به استدلال داشتیم، استدلال عقلی می‌‌کنیم. به هر صورت به این دلایل او به علم اصول خوشبین نیست. پس، فیض به این معنا اخباری است، نه به این معنا که فردی منجمد و دارای فکر بسته‌ای است.

(س) این‌گونه که به نظر می‌‌رسد، فیض «اخباری» ویژه‌ای است و شاید نتوان کس دیگری را مثل وی در جهان اسلام سراغ گرفت.

(ج) همین‌طور است. شبیه وی در جهان اسلام کس دیگری را سراغ نداریم. فیض در روش فقهی‌اش، اهل استدلال است، حال آن‌که دیگر فقهای اخباری، تنها به ظاهر روایات عمل می‌‌کنند و به بیان بهتر، کر و فر اجتهادی ندارند. امروز یک روایت را دیدند، بر مبنای آن عمل می‌‌کنند و اگر روزی دیگر روایت دیگری یافتند، به گونه‌ای دیگر عمل می‌‌کنند.

متن کامل مصاحبه.

Zekr 0.6.0 beta 1 is Ready

The first beta release of Zekr 0.6.0 is available for download. This release is a great step forward, comparing to 0.5.0. The most important new feature is advanced search with wild cards, scoping, grouping and Boolean operators support. Powerful Lucene text search library is used, and virtually all these queries should be supported. Pagination is supported with "advanced search" feature, as shown in screen shots. There are two options to sort search results based on: 1) similarity (similarity algorithm may be customized), 2) natural order of ayas (like the one available with normal search).

Another important feature in this release is adding a new (experimantal) Uthman Taha theme. It uses me_quran font, which is designed to be as similar to Uthman Taha's Quran calligraphy as possible. In addition a detailed version of Quran text file is used to support Uthman Taha's notation for Waqf, Wasl, Sajda, ....

Minor changes: Progress bar in splash screen, JQuery upgraded to 1.1.2, Bookmark-related icons enhanced, search configurations are now saved.

Here is some screen shots regarding new features in this release (custom mixed layout: multiple translations, was available from 0.5.0):

Zekr 0.6.0 Advanced Search at a Glance

There is an important feature in Zekr 0.6.0. Although it's not yet released, a screenshot of the advanced search feature might be thrilling ;)

28 صفر

لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِّنْ أَنفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُم بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُوفٌ رَّحِيمٌ ‌[9-128]

به یقین، رسولی از خود شما بسویتان آمد که رنجهای شما بر او سخت است؛ و اصرار بر هدایت شما دارد؛ و نسبت به مؤمنان، رئوف و مهربان است! [مکارم شيرازی]

Certainly a Messenger has come to you from among yourselves; grievous to him is your falling into distress, excessively solicitous respecting you; to the believers (he is) compassionate [Shakir]

إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا ‌[33-33]

خداوند فقط می‏خواهد پلیدی و گناه را از شما اهل بیت دور کند و کاملاً شما را پاک سازد. [مکارم شیرازی]

Allah only desires to keep away the uncleanness from you, O people of the House! and to purify you a (thorough) purifying [Shakir]